آزمایشگاه روغن

روغن های خوراکی

در کشور ما روغن به عنوان یکی از فرآورده های غذایی مورد نیاز مردم، از سال های دور مورد توجه بوده است. مصرف روغن حیوانی با تعدیل سرانه مصرف بتدریج کاهش یافته و به سهولت روغن نباتی جایگزین آن شده است. دانه های روغنی شامل: کلزا، گلرنگ، آفتابگردان، سویا و کنجد مهمترین ماده اولیه صنایع روغن کشی می باشد که بعد از فرایند روغن کشی به روغن خام و کنجاله تبدیل می شود. کنجاله به مصرف صنایع مرغداری و گاوداری می رسد و روغن خام در شرکت های روغن نباتی به روغن خوراکی شامل جامد و مایع تبدیل می شود.

بدون در نظر گرفتن کره، مصرف سرانه انواع روغن نباتی در کشور حدود 19 کیلوگرم (که نیمی از آن شامل انــواع روغن مایع است.) براورد می شود که از دو بخش مصرف مستقیم (پخت و پز) 14-12 کیلوگرم و مابقی مصرف روغن نباتی بصورت غیرمستقیم از طریق مصرف در محصولات صنایع غذایی (کیک و بیسکویت و شیرینی و شکلات و کنسرو و... ) تشکیل شده است. این در حالی است که مصرف سرانه روغن های نباتی در برخی کشورهای اروپایی نظیر هلند، سوئیس و آلمان حدود 40 کیلوگرم و بعضاً بیش از 50 کیلوگرم است. ایران حدود یک درصد جمعیت دنیا را دارد و حدود یک درصد از روغن نباتی تولیدی در سطح جهان را مصرف می کند. بدلیل استفاده نادرست از روغن های پخت و پز در کشور میزان جذب روغن در میان افراد بالاست. به همین دلیل عدم آگاهی بسیاری از مصرف کنندگان در مورد مصرف روغن نباتی مناسب مهم ترین چالش این بخش است، بطوری که در حال حاضر بسیاری از مصرف کنندگان اقدام به مصرف روغن نباتی جامد یا استفاده نادرست از روغن های مایع معمولی می کنند، همچنین در زمینه انواع روغن نباتی مایع که از دانه های روغنی مختلف تهیه شده است، مصرف کنندگان اطلاع چندانی ندارند در نتیجه نیاز به اطلاع رسانی و آگاه سازی بیشتر مصرف کنندگان است. اطلاع رسانی از ویژگی های مختلف انواع روغن نباتی و ضرر و زیان های مصرف بیش از حد آنها از اهمیت زیادی برخوردار است.

دانه های روغنی پس از غلات، دومین ذخایر غذایی جهان را تشکیل می دهند. بر اساس گزارشات FAO میزان تولید روغن جهانی در طول سال های 06- 2005 حدود 2 درصد افزایش یافته است که بیشترین میزان افزایش روغن نیز مربوط به روغن آفتابگردان می باشد. در ایران علیرغم وجود اراضی وسیع قابل کشت و زمینه های نسبتاً زیادی که برای تولید دانه های روغنی وجود دارد، هنوز هم بیش از 85 درصد از روغن مورد نیاز ازخارج (به ارزش تقریبی.... میلیون دلار در سال 1388) وارد می شود.

میزان تولید و مصرف دانه های روغنی در 5 سال گذشته در جدول زیر ارایه شده است:

جدول 4 : میزان تولید و مصرف دانه های روغنی (1389-1385)